Wat is dysartrie? En hoe ga je er best mee om?

Wanneer iemand plots minder verstaanbaar spreekt na een beroerte, een hersenletsel of bij een neurologische aandoening, kan er sprake zijn van dysartrie. Dysartrie is een spraakstoornis die ontstaat door schade aan de hersengebieden of zenuwen die de spieren voor de spraak aansturen. De persoon weet dus wél wat hij of zij wil zeggen, maar het uitsprekenvan de woorden verloopt moeilijker.

Wat gebeurt er bij dysartrie?

Bij het spreken werken heel wat spieren samen: die van de ademhaling, stemgeving, resonantie, articulatie en prosodie(de melodie en het ritme van de spraak).Wanneer een of meerdere van die spiergroepen niet goed meer functioneren, kan de spraak bijvoorbeeld:

• zachter of haperend klinken,

• nasaal of hees worden,

• traag en monotoon zijn,

• of moeilijk verstaanbaar door onduidelijke uitspraak.

De ernst en het patroon van de stoornis verschillen sterk per persoon en hangen af van de aard en de plaats van het letsel.

Leven met dysartrie

Dysartrie kan een grote impact hebben op het dagelijks leven. Niet alleen de persoon met dysartrie, maar ook de omgeving kan zich machteloos voelen. Toch is er veel mogelijk om de communicatie te ondersteunen. Een logopedist helpt bij het verbeteren van de verstaanbaarheid en het vinden van alternatieve strategieën om toch vlot te communiceren.

Hieronder enkele praktische tips om beter te communiceren met iemand die dysartrie heeft:

Voor de persoon met dysartrie:

• Spreek trager en neem de tijd om je woorden te vormen.

• Maak korte en eenvoudige zinnen, zodat je boodschap duidelijk blijft.

• Maak grotere mondbewegingen tijdens het articuleren.

• Gebruik gebaren, mimiek of aanwijzingen om je boodschap te versterken.

• Schrijf kernwoorden op als iets moeilijk te begrijpen is.

Voor de gesprekspartner:

• Maak oogcontact – dat helpt om beter te begrijpen wat er gezegd wordt.

• Luister met aandacht en onderbreek niet te snel.

• Herhaal of vat samen wat je denkt dat de persoon bedoelt, om misverstanden te voorkomen.

• Kies een rustige omgeving zonder te veel achtergrondlawaai.

• Geef tijd – communiceren mag trager verlopen, zolang het maar samen lukt.

Samen sterker in communicatie

Dysartrie vraagt aanpassing en geduld, maar ook creativiteit en samenwerking. Door kleine veranderingen in de manier van praten en luisteren kan er opnieuw verbinding ontstaan. Een logopedist kan advies en oefeningen geven, afgestemd op de noden van de persoon en zijn omgeving.

Communicatie is meer dan woorden alleen – het is contact, begrip en samen zoeken naar wat wél werkt. 💬